रोबोटको आकर्षणभन्दा पर-नाडा अटो शोमा देखिँदैछ नेपालको ईभी संक्रमणको वास्तविक तस्वीर

काठमाडौँ । भदौ ९ गतेदेखि भृकुटीमण्डपमा सुरु हुने १८औँ नाडा अटो शोका प्रमुख आकर्षणमध्ये जी-१ ह्युमनोइड रोबोट र गो-२ क्वाड्रुपेड रोबोट रहनेछन् । तर प्रदर्शनीको वास्तविक कथा रोबोटभन्दा पछाडि रहेको नेपालको तीव्र विद्युतीय सवारी संक्रमणसँग जोडिएको छ ।

नेपालमा हालसम्म करिब ६३ हजार विद्युतीय सवारीसाधन भित्रिइसकेका छन् । निजी आयातकर्ता र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको संयुक्त प्रयासमा करिब दुई हजार चार्जिङ स्टेसनको सञ्जाल तयार भएको छ । नेपालमा आयात हुने विद्युतीय सवारीमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी चीनबाट आउने गरेका छन् भने बाँकी मुख्यतः भारतबाट आयात हुन्छन् ।

यो परिवर्तन पछिल्लो एक दशकमै तीव्र गतिमा भएको हो । विद्युतीय सवारीको विस्तारसँगै आवश्यक पूर्वाधार निर्माणको गति भने त्यसको तुलनामा पछाडि रहेको विषय नाडा नेतृत्वले समेत स्वीकार गर्दै आएको छ । यही कारण यस वर्षको स्वर्ण जयन्ती संस्करणको नाडा अटो शोमा सवारीसाधनसँगै त्यसलाई चलायमान बनाउने पूर्वाधार र वित्तीय पक्षलाई समेत एउटै प्लेटफर्ममा ल्याइएको छ।

एउटै छानामुनि ईभीका नयाँ विकल्प

सवारीतर्फ विद्युतीय तथा हाइब्रिड मोडल विभिन्न मूल्य र आकारमा प्रदर्शन गरिँदैछन् । नेपालको ईभी बजारमा बलियो उपस्थिति बनाएको बीवाईडी, स्टेलान्टिसको लगानी रहेको लीपमोटर, विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डको स्वामित्व रहेको जिली समूहअन्तर्गतका मोडल तथा सहरी प्रयोग लक्षित माइक्रो ईभीसहित एमजी र वुलिङ प्रदर्शनीमा रहनेछन् ।

दुईपाङ्ग्रेतर्फ कनेक्टेड विद्युतीय मोटरसाइकल ब्रान्ड रिभोल्टसँगै नेपालमै डिजाइन तथा एसेम्बल हुने यात्रीसमेत सहभागी हुँदैछन् ।

चार्जिङ पूर्वाधार पनि मुख्य विषय

ईभी विस्तारसँगै सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रश्न चार्जिङ पूर्वाधारको पर्याप्तता र पहुँच हो । त्यसैले यस वर्षको प्रदर्शनीमा सवारीसाधनसँगै चार्जिङ प्रविधिलाई पनि विशेष स्थान दिइएको छ ।

प्रदर्शनीका आधिकारिक चार्जिङ पार्टनर जीआई चार्जरसहित एक्सिकम, जेभपोइन्ट र एयरचार्जले एसी तथा डीसी चार्जिङ प्रणाली प्रदर्शन गर्नेछन् ।

नाडा अध्यक्ष सुरेन्द्र उप्रेतीका अनुसार नेपालमा विद्युतीय सवारी चार्जिङ पूर्वाधारको विकासभन्दा तीव्र गतिमा भित्रिएको अवस्था छ। उनका अनुसार गाडी, चार्जिङ प्रणाली र त्यसमा वित्तीय लगानी गर्ने संस्थालाई एउटै ठाउँमा ल्याएर वास्तविक अवस्थाबारे छलफल गर्नु प्रदर्शनीको महत्वपूर्ण उद्देश्य हो।

कर नीतिको परिवर्तन पनि बहसको विषय

ईभी बजारको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष कर नीति हो । नेपालमा विद्युतीय सवारी आयातमा लाग्ने कर प्रणालीमा हालै परिवर्तन गरिएको छ । मोटरको किलोवाट क्षमतामा आधारित प्रणालीबाट मूल्यमा आधारित ‘क्लिन इन्फ्रास्ट्रक्चर इन्भेस्टमेन्ट लेवी’तर्फ गरिएको परिवर्तनले नेपाली ईभी बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसको प्रभाव सवारीको मूल्य, उपभोक्ताको माग, आयातकर्ताको रणनीति र सरकारको राजस्वसँग जोडिने भएकाले नाडा अटो शोमा कर नीतिको विषयसमेत महत्वपूर्ण बहस बन्ने देखिएको छ ।

रोबोट आकर्षण, ईभी संक्रमण मूल कथा

जी-१ ह्युमनोइड रोबोट र गो-२ क्वाड्रुपेड रोबोटले प्रदर्शनीमा दर्शकको ध्यान तान्ने निश्चित भए पनि नाडा अटो शोको ठूलो कथा त्यसभन्दा पर छ ।

करिब ६३ हजार ईभी, हजारौँ चार्जिङ पूर्वाधार, चीन तथा भारतबाट बढ्दो आयात, नयाँ ब्रान्डको प्रवेश, बदलिँदो कर नीति र वित्तीय पहुँच—यी सबैले नेपाल विद्युतीय गतिशीलताको एउटा निर्णायक चरणमा प्रवेश गरिरहेको देखाउँछन् ।

रोबोटले भीड तान्नेछ, तर त्यो भीडले नाडा अटो शोमा नेपालको विद्युतीय सवारी संक्रमण कहाँ पुगेको छ र अब कहाँ जानुपर्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ खोज्नेछ ।