मुक्तिनाथको नाफा बढ्यो, तर खराब कर्जा बढ्दा कर्जाको जोखिम गहिरियो

काठमाडौं । मुक्तिनाथ विकास बैंकको खुद नाफा गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा १२.४४ प्रतिशतले बढे पनि कर्जाको गुणस्तरमा भने उल्लेख्य दबाब देखिएको छ । बैंकको निष्क्रिय कर्जा एक वर्षमै २.९७ प्रतिशतबाट बढेर ४.७७ प्रतिशत पुगेको छ । नाफा बढिरहेका बेला खराब कर्जा उच्च दरले बढ्नु बैंकको आगामी वित्तीय प्रदर्शनका लागि मुख्य चुनौती बनेको छ ।

बैंकले सार्वजनिक गरेको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार गत असार मसान्तसम्म बैंकले १ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकको खुद नाफा १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ थियो ।

नाफा वृद्धिमा खुद ब्याज आम्दानी बढ्नुका साथै कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापन बापतको इम्पेयरमेन्ट चार्ज घट्नुले पनि सहयोग गरेको देखिन्छ । तर यही अवधिमा खराब कर्जाको अनुपात भने उल्लेख्य बढेको छ । यसले आगामी दिनमा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापनको दबाब बढ्न सक्ने जोखिम देखाएको छ ।

कर्जा विस्तार सुस्त, निक्षेप वृद्धि उच्च

मुक्तिनाथ विकास बैंकको व्यवसाय विस्तारको गति पनि अपेक्षाकृत कमजोर देखिएको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्था र ग्राहकतर्फको कर्जा तथा सापटी २.५५ प्रतिशतले मात्र बढेको छ । यसको तुलनामा ग्राहक निक्षेप ५.२० प्रतिशतले बढेको छ ।

समूहगत वित्तीय विवरणअनुसार बैंकको कुल सम्पत्ति ३.३३ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ४१ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । बैंकले ग्राहकबाट करिब १ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेको छ भने कर्जा तथा सापटी १ खर्ब रुपैयाँभन्दा माथि रहेको छ ।

निक्षेप बढ्दै जाने तर कर्जा माग अपेक्षित रूपमा विस्तार नहुँदा बैंकसँग उपलब्ध स्रोतको प्रभावकारी परिचालन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ । बैंकले पनि कम कर्जा माग, अधिक तरलता र सीमित लगानी अवसरलाई आगामी दिनका प्रमुख चुनौतीका रूपमा औंल्याएको छ ।

ब्याज आम्दानी बढ्दा इम्पेयरमेन्ट घट्यो

समीक्षा अवधिमा बैंकको खुद ब्याज आम्दानी ३.६३ प्रतिशतले बढेर ४ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । खुद सञ्चालन आम्दानी ४ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँ र सञ्चालन मुनाफा २ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी ५४ करोड ९८ लाख रुपैयाँ रहेको छ । कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापनका लागि गरिएको इम्पेयरमेन्ट चार्ज भने अघिल्लो आर्थिक वर्षको ७९ करोड ३५ लाख रुपैयाँबाट घटेर ५७ करोड २३ लाख रुपैयाँमा झरेको छ ।

इम्पेयरमेन्ट चार्ज घट्नुले चालु वर्षको नाफामा सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिन्छ । तर खराब कर्जा अनुपात बढिरहेको अवस्थामा आगामी अवधिमा थप नोक्सानी व्यवस्थापन आवश्यक परे नाफामा दबाब पर्न सक्ने जोखिम कायमै छ ।

बैंकको जगेडा कोष २५.२६ प्रतिशतले बढेर ४ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । तर रिटेन्ड अर्निङ ५०.०९ प्रतिशतले घटेर ६७ करोड ५७ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ । वितरणयोग्य मुनाफा पनि ६७ करोड ५७ लाख रुपैयाँ रहेको छ । बैंकको लाभांश क्षमता ८.४५ प्रतिशत कायम भएको छ ।

नाफा बढे पनि जोखिमको सूचक खराब

बैंकको वार्षिकीकृत प्रतिसेयर आम्दानी १८ रुपैयाँ ९८ पैसा पुगेको छ । प्रतिसेयर नेटवर्थ १६१ रुपैयाँ ८२ पैसा, प्रतिसेयर कुल सम्पत्तिको मूल्य १ हजार ७६३ रुपैयाँ १९ पैसा, मूल्य–आम्दानी अनुपात १९.१३ गुणा, तरलता अनुपात २७.९५ प्रतिशत र प्रतिफल–पुँजी अनुपात १२.२७ प्रतिशत रहेको छ ।

यी सूचकले बैंकको नाफा र पुँजीगत अवस्था तत्कालका लागि सन्तोषजनक देखाए पनि कर्जाको गुणस्तरमा देखिएको गिरावटलाई बेवास्ता गर्न मिल्ने अवस्था छैन । विशेषगरी निष्क्रिय कर्जा ४.७७ प्रतिशत पुग्नु बैंकको आगामी वित्तीय अवस्थाको महत्वपूर्ण जोखिम सूचक बनेको छ ।

आर्थिक सुस्तताले कर्जा असुलीमा असर

बैंकले आर्थिक गतिविधिमा आएको सुस्तताका कारण कर्जा असुली र व्यवसाय विस्तार प्रभावित भएको जनाएको छ । बाह्य परिस्थितिका कारण ऋण असुलीमा चुनौती देखिएको तथा कम कर्जा मागका कारण व्यवसाय विस्तारमा कठिनाइ भएको बैंकको व्यवस्थापन विश्लेषणमा उल्लेख छ ।

बैंकिङ तथा वित्तीय संस्थाबीचको तीव्र प्रतिस्पर्धा, नियामकीय व्यवस्थामा हुने परिवर्तन, निष्क्रिय कर्जा बढ्न सक्ने जोखिम र समग्र आर्थिक परिदृश्यमा देखिएको दबाबलाई बैंकले बाह्य चुनौतीका रूपमा लिएको छ ।

त्यसैगरी साइबर सुरक्षाको जोखिम, रोजगारीका लागि युवाको विदेश पलायन तथा बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अधिक तरलताका कारण सीमित लगानी अवसरलाई समेत बैंकले चुनौतीका रूपमा उल्लेख गरेको छ ।

आन्तरिक चुनौतीमा कर्जा असुली, कम कर्जा मागका कारण व्यवसाय विस्तार, गैरब्याज आम्दानी बढाउने तथा दक्ष जनशक्ति टिकाइराख्ने विषय रहेका छन् ।

खराब कर्जा नियन्त्रणलाई प्राथमिकता

बैंकले आगामी दिनमा कर्जाको गुणस्तर सुधारलाई प्राथमिकतामा राख्ने जनाएको छ । सम्पत्ति तथा स्रोतको अधिकतम उपयोग, जोखिम व्यवस्थापन संरचनाको सुदृढीकरण र खराब कर्जा नियन्त्रण गर्ने रणनीति बैंकले अघि सारेको छ ।

बैंकले सम्भव भएसम्म सबै सेवा क्षेत्रमा डिजिटल बैंकिङ विस्तार गर्ने जनाएको छ । प्रविधिको प्रयोगमार्फत सेवा विस्तारसँगै सञ्चालन खर्च र जोखिम व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने बैंकको योजना छ ।

दक्ष जनशक्ति विकासका लागि नियमित तालिम तथा क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने पनि बैंकले जनाएको छ ।

नाफाको टिकाउपन अब कर्जा गुणस्तरमा निर्भर

मुक्तिनाथ विकास बैंकको पछिल्लो वित्तीय विवरणले बैंकको नाफा बढे पनि त्यसको स्थायित्वका लागि कर्जाको गुणस्तर सुधार आवश्यक रहेको देखाएको छ । निक्षेप ५.२० प्रतिशतले बढ्दा कर्जा २.५५ प्रतिशतले मात्रै बढ्नु र त्यही अवधिमा एनपीएल २.९७ प्रतिशतबाट ४.७७ प्रतिशत पुग्नु बैंकका लागि दोहोरो चुनौती हो ।

एकातिर उपलब्ध स्रोतलाई गुणस्तरीय कर्जामा परिचालन गर्नुपर्ने र अर्कोतिर विद्यमान कर्जाको असुली सुधार गर्दै खराब कर्जा नियन्त्रण गर्नुपर्ने अवस्था बैंकसामु छ । त्यसैले आगामी आर्थिक वर्षमा बैंकको वित्तीय प्रदर्शन मूल्यांकन गर्दा नाफा वृद्धिभन्दा कर्जा असुली, एनपीएल नियन्त्रण, इम्पेयरमेन्ट चार्ज र वितरणयोग्य मुनाफाको स्थायित्व महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।