एमालेमा विद्या भण्डारीको बढ्दो सक्रियता : ओलीलाई कमजोर पार्ने माओवादीको खेल, वाम एकताको रणनीति

काठमाडौँ । नेकपा माओवादी केन्द्रका नेताहरूले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीसँगको भेटघाटलाई तीव्र पारेका छन्। असार १९ गते माओवादी केन्द्रका वरिष्ठ उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठले भण्डारीसँग भेट गरेको सार्वजनिक भएपछि उनको यो सक्रियताले माओवादी वृत्तमा उत्साह थपेको छ। माओवादी नेताहरू भण्डारीलाई अगाडि सारेर वामपन्थी सहकार्य वा एकताको पक्षमा उभिएका छन्, तर यसको भित्री उद्देश्य एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई कमजोर पार्नु रहेको विश्लेषण भइरहेको छ।

माओवादीको वामपन्थी एकताको एजेण्डा

माओवादी नेताहरूले भण्डारीको नेतृत्वमार्फत वामपन्थी सहकार्य र एकताको एजेण्डा अगाडि बढाउन चाहेको बताएका छन्। श्रेष्ठनिकट माओवादी नेताहरूका अनुसार, श्रेष्ठले अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को ‘ग्रीन सिग्नल’ पछि नै भण्डारीलाई भेटेका हुन्। भण्डारीनिकट स्रोतले पनि नेताहरूबीच भेटघाट भएको र वामपन्थी राजनीति तथा सम्भव भएसम्म मिलेर जाने बारे छलफल भएको जानकारी दिएको छ।

स्रोतका अनुसार, तत्काल पार्टी एकता सम्भव नभए पनि मिलन बिन्दु खोजेर अगाडि बढ्ने बारे कुराकानी भएको छ। माओवादीले हाल प्रधानमन्त्री ओलीप्रति असन्तुष्टि र आक्रोश व्यक्त गरिरहेको सन्दर्भमा, ओली सबैका लागि सर्वस्वीकार्य नभएकाले विद्या भण्डारीलाई उपयुक्त पात्र ठानिएको बुझाइ छ।

समाजवादी मोर्चा र एमाले-माओवादी सम्बन्ध

माओवादीले २०८० साल फागुनमा कांग्रेससँगको गठबन्धन तोडेर एमालेसँग सहकार्य गरे पनि चार महिनामै ओलीले गठबन्धन तोडेर कांग्रेससँग मिलेपछि प्रचण्ड सरकारबाट बाहिरिनु परेको थियो। त्यसपछि एमाले-माओवादी सम्बन्ध सुमधुर हुन सकेको छैन। यही पृष्ठभूमिमा माओवादीले वामपन्थी गठबन्धनका लागि समाजवादी मोर्चा गठन गरेको छ र यसमा संसदको दोस्रो ठूलो दल एमालेसँग सहकार्य गर्ने रणनीति बनाएको छ। यसका लागि भण्डारी उपयुक्त पात्र हुन सक्ने माओवादीको अनुमान छ।

यद्यपि, माओवादी केन्द्रका महासचिव देव गुरुङ भने तत्काल माओवादीले चाहेर केही नहुने बताउँछन्। उनी भन्छन्, “वामपन्थी ध्रुवीकरण होस् भन्ने चाहना राख्नु स्वाभाविक हो। तर, एमाले नेतृत्वका गतिविधिले त्यो सम्भव छैन।” उनले भण्डारी नेतृत्वमा आएमा के हुन्छ भन्ने कुरा उनको नीति र विचारमा निर्भर गर्ने बताए।

ओलीलाई कमजोर पार्ने माओवादी रणनीति

माओवादी केन्द्रले एमालेभित्र केपी ओलीलाई कमजोर पार्ने नीति लिएको विश्लेषण भइरहेको छ। यसका लागि माओवादीले दुईवटा रणनीति लिएको देखिन्छ:

१. कांग्रेससँग सहकार्य बढाउने र सत्ता गठबन्धन हेरफेर गराउने (जो तत्काल सम्भव छैन)।

२. एमालेभित्र भण्डारीलाई अघि सारेर ओलीविरुद्ध गोलबन्द गर्ने।

माओवादी नेताहरूमा ओलीलाई कमजोर पारेपछि मात्रै एमालेसँग गठबन्धन, सहकार्य वा वामपन्थी ध्रुवीकरण सम्भव हुने बुझाइ छ। एमालेको विधानमा रहेको ७० वर्षे उमेर हद र एक पदमा दुई कार्यकालको व्यवस्था जस्ता पेचिला मुद्दाहरूमा अहिले एमालेभित्रै बहस चलिरहेको छ। यही समयको फाइदा उठाउँदै माओवादी एमालेभित्र खेल्न चाहन्छ।

राजनीतिक विश्लेषक नरेन्द्रजंग पिटर भने माओवादीको यो भेटघाटलाई ‘भेल बगेको बेला माछा पाइन्छ कि भनेजस्तै’ भनी टिप्पणी गर्छन्। उनी भन्छन्, “एमालेमा विवाद छ, यही समयमा विद्यालाई भेटेर त्यहाँभित्र अविश्वास पैदा गर्ने रणनीति अलिअलि होला। तर, माओवादीको कुनै पनि रणनीतिमा विद्या र ओली आउँदैनन्।”

भण्डारीको सक्रियता र भावी वाम गठबन्धनको सम्भावना

पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले असार १४ गते आफू एमालेको राजनीतिमा सक्रिय रहने घोषणा गरेकी छन्। माओवादीले यसअघि उपराष्ट्रपति भइसकेका नन्दबहादुर पुन ‘पासाङ’लाई सक्रिय राजनीतिमा फर्काएसँगै भण्डारीलाई पनि एमालेमा फर्कन सहज होस् भन्ने जनमत बलियो बनेको थियो। अब भण्डारी एमालेको नेतृत्वमा आएमा २०८४ को निर्वाचनमा वामपन्थी गठबन्धनको बाटो सहज हुने माओवादीको बुझाइ देखिन्छ।

माओवादी नेताहरू निरन्तर भण्डारीसँग छलफलमा रहेको र उपमहासचिव वर्षमान पुन लगायतका नेताहरू पुनः वामपन्थी ध्रुवीकरणको पक्षमा देखिएकाले एमालेभित्र ओलीलाई कमजोर बनाउन र भण्डारीलाई अघि सार्न माओवादी सक्रिय रहेको स्पष्ट देखिन्छ।