१२४ वर्ष पुरानो दुश्मनी र १०६–१०६ को बराबरी : किन फुटबल मात्र होइन ‘एल क्लासिको’?

काठमाडौं । विश्व फुटबल जगतमा यदि कुनै यस्तो भिडन्त छ, जसले ९० मिनेटका लागि करोडौँ फुटबलप्रेमीको धड्कन बढाइदिन्छ भने त्यो हो— ‘एल क्लासिको’। स्पेनका दुई महारथी रियल मड्रिड र बार्सिलोनाबीचको प्रतिस्पर्धा केवल फुटबल मैदानमा सीमित छैन। यसमा १२४ वर्ष पुरानो इतिहास, राजनीतिक प्रतिशोध, सांस्कृतिक पहिचान, व्यक्तिगत बदलाको भावना र प्रतिष्ठाको लडाइँ जोडिएको छ।

आज अक्टोबर २५ मा यी दुई चिरप्रतिद्वन्द्वी आमनेसामने हुँदै गर्दा विश्व फुटबलको ध्यान फेरि एकपटक स्पेनतर्फ केन्द्रित भएको छ। मैदानमा तीन अङ्कका लागि प्रतिस्पर्धा हुने भए पनि दुवै क्लबका समर्थकका लागि यो खेलको अर्थ त्यसभन्दा निकै ठूलो छ।

सबैभन्दा रोचक पक्ष त के छ भने १२४ वर्ष लामो प्रतिस्पर्धा र २६४ ऐतिहासिक खेलपछि पनि यी दुई क्लब जितको सङ्ख्यामा बराबरीमा छन्।

स्पेनिस ला लिगा र बार्सिलोना क्लबको आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार हालसम्म भएका २६४ प्रतिस्पर्धात्मक खेलमध्ये रियल मड्रिडले १०६ खेल जितेको छ भने बार्सिलोनाले पनि समान १०६ खेलमा विजय हासिल गरेको छ। बाँकी ५२ खेल बराबरीमा सकिएका छन्।

अर्थात् एक शताब्दीभन्दा लामो समयदेखि मैदानमा एकअर्कालाई पराजित गर्न संघर्ष गरिरहेका दुई महारथीलाई जितको सङ्ख्याले अझै छुट्याउन सकेको छैन।

आजको खेलमा कुनै एक टोली विजयी भए उसले ऐतिहासिक जितको सङ्ख्यामा प्रतिद्वन्द्वीलाई पछि पार्नेछ। यही तथ्यले पनि यसपटकको एल क्लासिकोलाई थप विशेष बनाएको छ।

२६४ खेलको इतिहास : दुवैको १०६ जित, ५२ खेल बराबरी

रियल मड्रिड र बार्सिलोनाबीचको प्रतिस्पर्धा कति कडा छ भन्ने कुरा आधिकारिक तथ्याङ्कले नै प्रस्ट पार्छ।

हालसम्मको प्रतिस्पर्धात्मक इतिहास यस्तो छ :

* कुल खेल : २६४
* रियल मड्रिडको जित : १०६
* बार्सिलोनाको जित : १०६
* बराबरी : ५२

ला लिगाका खेलहरूलाई मात्र हेर्दा भने रियल मड्रिड केही अगाडि छ।

दुई टोलीबीच भएका १९२ ला लिगा खेलमध्ये रियल मड्रिडले ८० खेल जितेको छ भने बार्सिलोनाले ७७ खेल जितेको छ। बाँकी ३५ खेल बराबरीमा सकिएका छन्।

तर सबै प्रतिस्पर्धात्मक प्रतियोगिताको समग्र तथ्याङ्कमा दुवै टोली समान अवस्थामा छन्।

यो तथ्याङ्कले एल क्लासिको केवल लोकप्रियताका कारण मात्र नभई वास्तविक प्रतिस्पर्धात्मक स्तरका कारण पनि विश्वकै विशेष फुटबल भिडन्त बनेको पुष्टि गर्छ।

फुटबल मैदानभित्र स्पेनको राजनीतिक इतिहास

एल क्लासिकोको इतिहास बुझ्न स्पेनको राजनीतिक र सांस्कृतिक इतिहास बुझ्न आवश्यक हुन्छ।

स्पेनको राजधानी मड्रिड लामो समयदेखि केन्द्रीय राजनीतिक शक्तिको केन्द्र रहँदै आएको छ। अर्कोतर्फ बार्सिलोना क्याटालोनियाको भाषा, संस्कृति र क्षेत्रीय पहिचानसँग जोडिएको सहर हो।

ऐतिहासिक रूपमा रियल मड्रिडलाई स्पेनिस राष्ट्रवादसँग जोडेर हेरिँदै आएको छ भने बार्सिलोनालाई क्याटालान पहिचान र क्षेत्रीय स्वायत्तताको प्रतीक मानिन्छ।

विशेषगरी स्पेनको गृहयुद्ध र तानाशाह फ्रान्सिस्को फ्रान्कोको शासनकालमा यो प्रतिस्पर्धाले थप राजनीतिक अर्थ प्राप्त गर्‍यो।

बार्सिलोनाको प्रसिद्ध नारा ‘मेस के उन क्लब’ अर्थात् ‘एउटा क्लबभन्दा बढी’ ले पनि क्लबको सांस्कृतिक र सामाजिक महत्त्व झल्काउँछ।

यद्यपि दुई क्लबको इतिहासलाई केवल राजनीतिक सत्तापक्ष र विरोधी पक्षको संघर्षका रूपमा बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। फुटबल, समाज, संस्कृति र राजनीतिक परिवर्तनका अनेक आयाम यस प्रतिद्वन्द्वितासँग जोडिएका छन्।

बार्सिलोनाका अध्यक्षको हत्या : इतिहासको रक्तरञ्जित अध्याय

सन् १९३६ मा स्पेनमा गृहयुद्ध सुरु हुँदा बार्सिलोनाका तत्कालीन अध्यक्ष जोसेप सुन्योलको हत्या भएको थियो।

फ्रान्को समर्थक सैनिकहरूले उनलाई पक्राउ गरी गोली हानेका थिए।

यो घटनाले बार्सिलोना क्लब र क्याटालान समाजमा गहिरो प्रभाव पार्‍यो।

सुन्योलको हत्यालाई बार्सिलोनाको इतिहासकै सबैभन्दा पीडादायी घटनामध्ये एक मानिन्छ।

फुटबल क्लबका अध्यक्षसमेत राजनीतिक हिंसाको सिकार हुनुले तत्कालीन स्पेनमा खेलकुद र राजनीतिक संघर्ष कति गहिरोसँग जोडिएका थिए भन्ने देखाउँछ।

बार्सिलोनाले सुन्योललाई आज पनि आफ्नो इतिहासका महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्वका रूपमा सम्मान गर्दै आएको छ।

११–१ को त्यो डरलाग्दो रात

एल क्लासिकोको इतिहासमा सन् १९४३ को खेल आजसम्म चर्चाको विषय बन्ने गरेको छ।

उक्त वर्ष रियल मड्रिडले बार्सिलोनालाई ११–१ गोलअन्तरले पराजित गरेको थियो।

यो दुई क्लबबीचको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो जितका रूपमा दर्ज भएको छ।

तर उक्त खेलको नतिजाभन्दा बढी चर्चा त्यसबेला बार्सिलोनाका खेलाडीमाथि कथित रूपमा भएको राजनीतिक दबाबको हुने गरेको छ।

विभिन्न ऐतिहासिक विवरणमा खेल सुरु हुनुअघि बार्सिलोनाका खेलाडीहरूलाई धम्की दिइएको दाबी गरिएको छ। यद्यपि ती दाबीका सबै पक्ष स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएका छैनन्।

तत्कालीन राजनीतिक परिस्थितिका कारण उक्त खेल आज पनि एल क्लासिकोको सबैभन्दा विवादास्पद अध्यायमध्ये एक मानिन्छ।

फिगोको विश्वासघात : जब मैदानमा सुँगुरको टाउको फ्याँकियो

एल क्लासिकोको इतिहासमा समर्थकहरूको आक्रोश सबैभन्दा चरम रूपमा देखिएको घटनामध्ये एक हो— लुइस फिगोको स्थानान्तरण।

पोर्चुगिज स्टार फिगो बार्सिलोनाका प्रमुख खेलाडी तथा कप्तान थिए। तर सन् २००० मा उनी चिरप्रतिद्वन्द्वी रियल मड्रिडमा आबद्ध भए।

रियल मड्रिडका अध्यक्ष फ्लोरेन्टिनो पेरेजले फिगोलाई भित्र्याएपछि बार्सिलोनाका समर्थकहरू आक्रोशित बने।

आफ्नो प्रिय खेलाडी प्रतिद्वन्द्वी क्लबमा पुगेको घटनालाई उनीहरूले विश्वासघातका रूपमा लिए।

सन् २००२ मा फिगो रियल मड्रिडको जर्सी लगाएर क्याम्प नाउ पुगेका बेला समर्थकहरूको आक्रोश चरम सीमामा पुगेको थियो।

फिगो कर्नर प्रहार गर्न जाँदा दर्शकदीर्घाबाट विभिन्न वस्तु मैदानमा फ्याँकिए। तीमध्ये काटिएको सुँगुरको टाउकोसमेत थियो।

यो दृश्यले विश्व फुटबलमा ठूलो चर्चा पायो।

आज पनि फिगोको स्थानान्तरण र त्यसपछिको घटना एल क्लासिकोको इतिहासमा सबैभन्दा विवादास्पद प्रसंगमध्ये एक मानिन्छ।

क्रुफको ५–० र रोनाल्डिनोको जादु

एल क्लासिकोको इतिहास केवल राजनीतिक तनाव र विवादले भरिएको छैन। यसले विश्व फुटबललाई केही अविस्मरणीय खेलसमेत दिएको छ।

सन् १९७४ मा महान् डच खेलाडी जोहान क्रुफको प्रेरणादायी प्रदर्शनमा बार्सिलोनाले रियल मड्रिडलाई उसकै घरेलु मैदान सान्टियागो बर्नाबेउमा ५–० ले पराजित गरेको थियो।

उक्त जित बार्सिलोनाको इतिहासमा विशेष उपलब्धिका रूपमा स्थापित भयो।

त्यसको तीन दशकपछि सन् २००५ मा ब्राजिलियन स्टार रोनाल्डिनोले बर्नाबेउमा अद्भुत प्रदर्शन गरे।

बार्सिलोनाले रियल मड्रिडलाई ३–० ले पराजित गरेको उक्त खेलमा रोनाल्डिनोले दुई शानदार गोल गरेका थिए।

उनको प्रदर्शन यति प्रभावशाली थियो कि रियल मड्रिडका समर्थकहरूले समेत उठेर ताली बजाउँदै सम्मान व्यक्त गरेका थिए।

चिरप्रतिद्वन्द्वी क्लबका खेलाडीलाई विपक्षी समर्थकले सम्मान गरेको त्यो क्षण फुटबल इतिहासकै दुर्लभ दृश्यमध्ये एक बन्यो।

मेसी र रोनाल्डो : एल क्लासिकोको स्वर्णिम युग

मेसी बार्सिलोनाको आक्रमणको मुख्य आधार थिए भने रोनाल्डो रियल मड्रिडका प्रमुख गोलकर्ता।

दुवै खेलाडी आफ्नो उत्कृष्ट लयमा रहँदा एल क्लासिको विश्व फुटबलकै सबैभन्दा प्रतीक्षित खेलमध्ये एक बन्यो।

उनीहरूबीच गोल, व्यक्तिगत कीर्तिमान, उपाधि र उत्कृष्टताको निरन्तर प्रतिस्पर्धा चलिरह्यो।

त्यही समयमा बार्सिलोनाका प्रशिक्षक पेप ग्वार्डिओला र रियल मड्रिडका प्रशिक्षक जोसे मोरिन्होबीचको प्रतिस्पर्धाले एल क्लासिकोमा थप तनाव र रोमाञ्च थप्यो।

पत्रकार सम्मेलनमा हुने आरोप–प्रत्यारोपदेखि मैदानमा देखिने आक्रामक खेलसम्मले दुई क्लबबीचको प्रतिद्वन्द्वितालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको थियो।

सन् २०१७ मा बर्नाबेउमा निर्णायक गोल गरेपछि मेसीले आफ्नो जर्सी रियल मड्रिडका समर्थकतर्फ देखाएको दृश्य आज पनि चर्चित छ।

त्यस्तै, रोनाल्डोले बार्सिलोनाविरुद्ध गोल गरेपछि समर्थकहरूलाई शान्त रहन संकेत गरेको दृश्य पनि एल क्लासिकोको इतिहासमा विशेष रूपमा सम्झिइन्छ।

समग्र एल क्लासिको इतिहासमा मेसी सर्वाधिक गोलकर्ता हुन्। उनले रियल मड्रिडविरुद्ध २६ गोल गरेका छन्।

नयाँ पुस्ताको उदय : एमबाप्पे, भिनिसियस र यामालको चुनौती

मेसी र रोनाल्डो स्पेनिस फुटबलबाट बिदा भइसके पनि एल क्लासिकोको आकर्षण समाप्त भएको छैन।

बरु नयाँ पुस्ताका स्टार खेलाडीहरूको उदयसँगै यो प्रतिस्पर्धाले नयाँ स्वरूप लिएको छ।

रियल मड्रिडमा फ्रान्सेली सुपरस्टार केलियन एमबाप्पे र ब्राजिलियन स्टार भिनिसियस जुनियरजस्ता विश्वस्तरीय खेलाडी छन्।

अर्कोतर्फ बार्सिलोनाको प्रसिद्ध युवा एकेडेमी ला मासियाबाट उदाएका लामिन यामाल नयाँ पुस्ताका सबैभन्दा चर्चित प्रतिभामध्ये एक बनेका छन्।

कम उमेरमै विश्व फुटबलमा आफ्नो प्रभाव स्थापित गरेका यामाल बार्सिलोनाको भविष्यका प्रमुख आशाका रूपमा हेरिएका छन्।

एमबाप्पेको गति, भिनिसियसको उत्कृष्ट ड्रिब्लिङ र यामालको सिर्जनात्मक खेलले एल क्लासिकोको नयाँ युगलाई थप आकर्षक बनाएको छ।

यी खेलाडीका लागि एल क्लासिको केवल एउटा महत्त्वपूर्ण खेल होइन, विश्व फुटबलको इतिहासमा आफ्नो नाम स्थापित गर्ने अवसर पनि हो।

१०६–१०६ को बराबरी तोड्ने ऐतिहासिक अवसर

यसपटकको एल क्लासिको विशेष हुनुको सबैभन्दा ठूलो कारण दुई क्लबबीचको ऐतिहासिक जितको बराबरी हो।

सन् १९०२ देखि हालसम्म भएका २६४ प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा दुवै टोलीले समान १०६–१०६ जित हासिल गरेका छन्।

५२ खेल बराबरीमा सकिएका छन्।

यसको अर्थ आजको खेलमा रियल मड्रिड विजयी भए उसको जित सङ्ख्या १०७ पुग्नेछ र बार्सिलोना १०६ मै रहनेछ।

त्यस्तै, बार्सिलोना विजयी भए उसको जित सङ्ख्या १०७ पुग्नेछ र रियल मड्रिड १०६ मै सीमित हुनेछ।

यदि खेल बराबरीमा सकिए दुवैको जित सङ्ख्या समान रहनेछ भने बराबरी खेलको सङ्ख्या ५३ पुग्नेछ।

यसैले आजको खेल तीन अङ्कका लागि मात्र नभई १२४ वर्ष पुरानो प्रतिस्पर्धामा ऐतिहासिक अग्रता लिने अवसरसमेत हो।

प्रतिष्ठाको युद्ध : जहाँ हार स्वीकार्न कठिन हुन्छ

रियल मड्रिड र बार्सिलोनाबीचको खेलमा तीन अङ्कभन्दा ठूलो कुरा प्रतिष्ठा हो।

रियल मड्रिड युरोपेली क्लब फुटबलको सबैभन्दा सफल टोलीका रूपमा स्थापित छ। बार्सिलोनाले पनि आफ्नो आकर्षक खेलशैली, उत्कृष्ट युवा उत्पादन प्रणाली र ऐतिहासिक सफलतामार्फत विश्व फुटबलमा अलग पहिचान बनाएको छ।

दुवै क्लबका समर्थकका लागि एल क्लासिको जित्नु विशेष गर्वको विषय हो।

यो खेलमा एउटा गोलले समर्थकलाई उत्सवमा डुबाउन सक्छ भने एउटा गल्तीले वर्षौँसम्म आलोचनाको विषय बनाउन सक्छ।

यसैले एल क्लासिकोमा खेलाडीहरू केवल विपक्षी टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका हुँदैनन्। उनीहरू आफ्ना क्लबको इतिहास, समर्थकहरूको भावना र प्रतिष्ठाको रक्षा गरिरहेका हुन्छन्।

आज फेरि लेखिँदै छ १२४ वर्ष पुरानो इतिहास

आज अक्टोबर २५ मा रियल मड्रिड र बार्सिलोना आमनेसामने हुँदा विश्व फुटबलले फेरि अर्को रोमाञ्चक अध्याय देख्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मैदानमा खेल सुरु हुँदा स्कोर शून्य–शून्य हुनेछ। तर खेलाडीहरूको काँधमा १२४ वर्ष पुरानो प्रतिद्वन्द्विताको इतिहास र करोडौँ समर्थकको अपेक्षा हुनेछ।

रियल मड्रिड आफ्नो प्रतिष्ठा र सफलताको परम्परा कायम राख्न चाहन्छ भने बार्सिलोना चिरप्रतिद्वन्द्वीमाथि श्रेष्ठता प्रमाणित गर्न मैदानमा उत्रिनेछ।

सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, २६४ खेलसम्म कायम रहेको १०६–१०६ जितको बराबरी तोड्ने अवसर दुवै टोलीसँग हुनेछ।

खेलको अन्तिम नतिजा जे आए पनि एल क्लासिकोको ऐतिहासिक महत्त्व घट्ने छैन।

किनकि यो प्रतिस्पर्धामा जित्ने टोलीले केवल तीन अङ्क प्राप्त गर्दैन, उसले आफ्ना समर्थकलाई गर्व गर्ने अर्को अविस्मरणीय क्षण पनि दिन्छ।

१२४ वर्षअघि सुरु भएको यो प्रतिद्वन्द्विता आज पनि उत्तिकै जीवन्त छ। खेलाडी फेरिएका छन्, प्रशिक्षक फेरिएका छन्, फुटबलको शैली फेरिएको छ, तर रियल मड्रिड र बार्सिलोनाबीचको प्रतिस्पर्धाको राप घटेको छैन।

२६४ खेल, दुवैको १०६ जित र ५२ बराबरी। एक शताब्दीभन्दा लामो इतिहासपछि पनि दुई महारथी समान अवस्थामा छन्। अब प्रश्न एउटै छ— १२४ वर्ष पुरानो यो प्रतिस्पर्धामा ऐतिहासिक अग्रता कसले लिनेछ, रियल मड्रिड कि बार्सिलोना?

एल क्लासिको केवल ९० मिनेटको फुटबल खेल होइन, यो इतिहास, राजनीति, संस्कृति, भावना र प्रतिष्ठाको यस्तो महाकथा हो, जसको नयाँ अध्याय प्रत्येक भिडन्तसँगै लेखिन्छ।