अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौता वार्ताअघि इरानको नाकाबन्दी क्षेत्रबाट तेल निर्यात सुरु, हर्मुज खुल्ने संकेतपछि मूल्य घट्यो

काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौतासम्बन्धी अन्तिम वार्ता सुरु हुन दुई दिन बाँकी रहँदा इरानले नाकाबन्दी क्षेत्रबाट तेल निर्यात पुनः सुरु गरेको छ। यसलाई दुई महिनापछि इरानको पहिलो कच्चा तेल निर्यातका रूपमा हेरिएको छ।

तेल ढुवानी अनुगमन गर्ने ‘ट्याङ्करट्र्याकर’ वेबसाइटका अनुसार इरानी सुपरट्याङ्करहरू अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी क्षेत्रबाट बाहिर निस्कन थालेका छन्। ‘डिओना’ र ‘हिरो–२’ नामका ट्याङ्करमा करिब ३८ लाख ब्यारेल कच्चा तेल रहेको जनाइएको छ। पछि थप एक ट्याङ्कर पनि नाकाबन्दी क्षेत्रबाट बाहिरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

हर्मुज जलघाँटी पुनः सञ्चालनमा आएको संकेतसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घटेको छ। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल ७८.७४ डलर र अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियेट ७५.८५ डलरमा कारोबार भएको छ।

शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डको बर्गेनस्टक पर्वतीय रिसोर्टमा अमेरिका र इरानबीच अन्तिम सम्झौतासम्बन्धी वार्ता सुरु हुने तयारी भइरहेको छ। वार्तामा इरानको आणविक कार्यक्रम र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध हटाउने विषय मुख्य एजेन्डा रहने बताइएको छ।

अमेरिकी पत्रिका वाल स्ट्रिट जर्नलका अनुसार सम्भावित सम्झौताअन्तर्गत इरानलाई तत्काल तेल तथा इन्धन बिक्री गर्न अनुमति दिने व्यवस्था हुन सक्छ। बैंकिङ, यातायात र बिमा सेवा प्रतिबन्ध पनि खुकुलो पारिन सक्ने उल्लेख छ।

यद्यपि अमेरिकाभित्र सम्झौताप्रति मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ। केही रिपब्लिकन सांसदहरूले प्रशासनसँग सम्झौताको विस्तृत विवरण माग गरेका छन्। इजरायल र इरान समर्थित हिजबुल्लाहबीचको तनावले पनि कूटनीतिक प्रयासलाई जटिल बनाएको विश्लेषण गरिएको छ।

इरानी अधिकारीहरूले आणविक कार्यक्रम र प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा अन्तिम निर्णय वार्ताबाट हुने बताएका छन्। इरानले आफ्नो संवर्धन अधिकार कायम राख्ने अडान दोहोर्‍याउँदै आएको छ भने अमेरिका र इजरायलले उच्च संवर्धित युरेनियम भण्डार त्याग्न दबाब दिइरहेका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार हर्मुज जलघाँटी पुनः खुल्ने अपेक्षाले विश्व तेल बजारमा तत्काल प्रभाव पारेको भए पनि दीर्घकालीन स्थिरता वार्ताको नतिजामा निर्भर रहनेछ।